''Musimy założyć polski Fussball-Verein!'' (SYLWETKA WARTY POZNAŃ)

Początek dwudziestego wieku to czasy, gdy na mapach brakowało Polski. Wielkopolska była pod zaborem pruskim i życie Polaków było ciężkie, także w piłkarskiej branży. Co prawda, w Poznaniu Polacy mogli grać dla niemieckich klubów, ale jeśli sędzia usłyszał z ust zawodnika choć słowo po polsku, miał obowiązek na niego donieść. To drażniło polskich miłośników piłki nożnej, którzy postanowili działać. 

15 czerwca 1912 siedmiu poznańskich nastolatków (Marian Beym, Stefan Malinowski, Stefan Mórkowski, Edmund Szyc, Franciszek Szyc, Kazimierz Świderski i Ludwik Zysnarski) założyło klub piłkarski, a wszystko zaczęło się od zdania wypowiedzianego przez Stefana Malinowskiego ''Wiara, musimy założyć polski Fussball-Verein'' (tłum. klub piłkarski).

Na fotelu prezesa zasiadł 18-letni Franciszek Szyc, najstarszy z grupy założycieli. Skarbnikiem został Stefan Malinowski, a kapitanem drużyny Marian Beym. Drużynę nazwano Warta, ponieważ nieopodal miejsca, gdzie młodzież biegała za futbolówką płynęła rzeka o tej samej nazwie. Dodatkowo zastosowano grę słów, ponieważ warta znaczy to samo co posterunek, a klub miał być jednym z posterunków polskości. 

Członkowie zespołu twardo przestrzegali tej zasady. W walce o odzyskanie niepodległości podczas pierwszej wojny światowej zginęli Franciszek Szyc oraz Stefan Malinowski. W wygranym powstaniu wielkopolskim Warciarze mieli swoją kompanię powstańczą. W czasie drugiej wojny światowej Warta straciła swojego pierwszego kapitana Mariana Beyma. 

MISTRZ WIELKOPOLSKI I HISTORIA PEWNEJ ZAGADKI

Dwa miesiące po założeniu drużyny, 18 sierpnia 1912 roku Warta rozegrała swoje pierwsze spotkanie. Rywalem Zielono-Białych była Hertha Poznań, która tak jak Warciarze nie należała do żadnego związku piłkarskiego. Spotkanie zdecydowanie potoczyło się na korzyść Warty, ponieważ pokonała ona Herthę 9:2! Warta wyszła na ten mecz w składzie, który zapisał się na kartach historii poznańskiego klubu: Sroka – F. Szyc, Beym – Lewandowski III, Cybichowski, Malinowski – Lewandowski II, Niedzielski, Lewandowski I, Masłowski, E. Kosicki.

Zaborcy wciąż nie odpuszczali klubom z wielkopolskiego i zakazali rozgrywania spotkań z udziałem polskich drużyn. Jak na to odpowiedziały kluby? Przeprowadziły pierwsze mistrzostwa Wielkopolski. Co prawda skromne, bo o mistrzostwo walczyły tylko trzy drużyny, ale pamiętajmy, że to był 1913 rok i Polska nie istniała na mapie. Mimo to emocji nie brakowało. Jednym z uczestników turnieju była oczywiście Warta, naprzeciw której stanęła Posnania i Ostrovia Ostrów Wielkopolski. Po rozegraniu wszystkich spotkań (każdy z każdym, plus rewanże) na szczycie tabeli znalazła się Warta, dzięki czemu została pierwszym mistrzem Wielkopolski i mogła włożyć do gabloty swoje pierwsze trofeum. Po tym turnieju popularność piłki nożnej w Poznaniu wzrosła i zaczęto tworzyć coraz więcej drużyn. 

Warta w mistrzostwach Wielkopolski (1913 rok):

• Posnania 1:1 Warta
• Warta 3:2 Ostrovia
• Ostrovia 3:4 Warta
• Warta 2:2 Posnania

Mimo wybuchu pierwszej wojny światowej zorganizowano drugą edycję mistrzostw Wielkopolski, w którym Warta broniła tytułu. Przez wojnę i stan wojenny, wprowadzony na terenie Wielkopolski rywal był tylko jeden - Posnania, przy czym na organizację meczów i zgromadzeń trzeba było mieć specjalne zezwolenie. Ostatecznie Warta pokonała Posnanię 8:4 w dwumeczu i obroniła tytuł mistrza Wielkopolski. 

A jak było w 1915 roku? Czy Warta obroniła tytuł po raz drugi z rzędu? Tak naprawdę nie da się tego ustalić. Według kronik Ostrovii, to klub z Gorzowa Wielkopolskiego sięgnął po tytuł, ale ten zapis jest podważany, gdyż brakuje materiałów źródłowych, które by potwierdzały tą wersję. Inna teoria mówi, że Ostrovia przypisała sobie tytuł, ponieważ pokonała Wartę w dwumeczu 6:5. Jak było naprawdę? Tego się już raczej nie dowiemy...

UTRZEĆ NOSA NIEMCOM 

W grudniu 1915 roku przed Wartą stanęło wyzwanie w postaci meczu z ówcześnie jednym z najsilniejszych klubów piłkarskich w Niemczech, a mowa tu o DSV, który nie zamierzał dać fory Warciarzom. Można rzec, że ''Warta mogła wygrać, a DSV musiał''. Polski zespół stanął na wysokości zadania, dostosował się do umiejętności rywala i po końcowym wyniku na tablicy widniał wynik 2:2. Był to ogromny sukces Polaków i dobry prognostyk na przyszłość polskiego sportu.

W kolejnym roku znów doszło do spotkania obu tych drużyn. DSV żądny rewanżu poczuł na własnej skórze progres, jaki poczyniła Warta, która przejechała się po topowej drużynie z Niemiec i wygrała mecz 4:0. To, że Warta będzie jedną z czołowych drużyn w Polsce stało się oczywiste. 

źródło: wartapoznan.pl 

MATKA EKSTRAKLASY

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej Polska odzyskała niepodległość, z Wielkopolski pozbyto się zaborców, co dawało większe możliwości rozwoju polskiej piłki. W 1919 roku powstał Polski Związek Piłki Nożnej, a w 1921 roku polska reprezentacja rozegrała swój pierwszy mecz (przegrana 0:1 z Węgrami), w którym zagrał piłkarz Warty Marian Einbacher.

W tym samym roku Warta po raz pierwszy walczyła o mistrzostwo Polski i ostatecznie uplasowała się na trzecim miejscu, za Polonią Warszawa i Cracovią.

W 1926 roku spora część klubów (w tym Warta) popadła w konflikt z PZPN, ponieważ chciano zmienić dotychczasowy system rozgrywek. Dwanaście klubów na czele z Wartą, Polonią, Legią Warszawa i Wisłą Kraków utworzyło Ligę Polską. Dopiero w 1928 roku strony się pogodziły i do ligi dołączyły pozostałe czołowe drużyny. Dzisiaj rozgrywki są znane każdemu pod nazwą ekstraklasa. 

Sezon rozegrany w 1929 roku jest historycznym dla Warciarzy. To właśnie w tym roku dopięto swego i po ostatniej kolejce Warta świętowała pierwsze mistrzostwo Polski.

ZŁEGO POCZĄTKI

Druga wojna światowa po raz kolejny zesłała piłkę nożną na plan dalszy. Po jej zakończeniu wznowiono rozgrywki, jednak przez pierwsze lata były one rozgrywane w systemie pucharowym. 30 listopada 1947 roku na stadionie Warty przy ulicy Rolnej odbył się mecz, który decydował o mistrzostwie. Warta podjęła Wisłę Kraków. Ze starcia zwycięsko wyszli poznaniacy, którzy pokonali rywala 5:2. Bohaterem spotkania został Henryk Czapczyk, który trzy lata wcześniej był dowódcą plutonu w powstaniu warszawskim. 

Rok 1950 nie należał do udanych. Przez trwający stalinizm doszło do zmiany nazwy klubu, Wartę zamieniono na Stal (szczęśliwie, 29 grudnia 1956 roku udało się przywrócić nazwę Warta). Oprócz tego klub pierwszy raz w historii spadł z najwyższej klasy rozgrywkowej i nie powracał do niej przez długie lata. 

NIEWAŻNE ILE RAZY UPADNIESZ, WAŻNE ILE RAZY WSTANIESZ

15 maja 1993 roku Warta przegrywała już 0:2 ze Stilonem Gorzów, ale nie poddała się i wygrała spotkanie 3:2, dzięki czemu powróciła do polskiej elity piłkarskiej po 43 latach absencji! Powrót potoczył się nie w tym kierunku, w jakim oczekiwano i po sezonie 1994/1995 Warciarze ponownie spadli z najwyższej ligi.

Na przełomie 2010 i 2011 roku spłacono długi i zaczęto rozgrywać mecze na obiekcie młodszego brata Warty Lecha Poznań. 20 stycznia 2011 roku prezesem klubu została Izabella Łukomska-Pyżalska, Warta wówczas grała na zapleczu ekstraklasy, z którego spadła w sezonie 2012/2013. Sezon później poznaniacy nie uzyskali licencji na grę w drugiej lidze i edycję 2014/2015 musieli zacząć w trzeciej. Po zmianach kadrowych Warta wróciła najpierw do drugiej ligi, a potem do pierwszej. 17 czerwca 2019 roku trenerem Warty został Piotr Tworek, z którym klub zajął trzecie miejsce i w konsekwencji wystartował w barażach o awans do ekstraklasy. Dzięki pokonaniu w finale baraży Radomiaka Radom Warta po 26 latach przerwy wróciła do ekstraklasy. 

źródło: wartapoznan.pl

Był to powrót z przytupem, ponieważ Warta do końca liczyła się w grze o europejskie puchary, ale ostatecznie zajęła 5. miejsce przegrywając rywalizację... ze Śląskiem Wrocław. 

NAJLEPSI W STULECIU

Warta z okazji stulecia klubu nagrodziła paru zawodników za stworzenie wspaniałej historii klubu. Piłkarzem stulecia został Fryderyk Scherfke, niewątpliwie legenda zespołu. Grający w latach 1925-1939 napastnik rozegrał dla Warty 236 spotkań, w których zdobył 129 bramek. Polak nie tylko zapisał się w historii Zielono-Białych, ale także Biało-Czerwonych. Był autorem pierwszego gola Polski w finałach mistrzostw świata. 5 czerwca 1938 roku strzelił gola Brazylii, a mecz zakończył się porażką Polaków 5:6.

Do jedenastki stulecia Warty wybrano:
Bramkarz: Feliks Krystkowiak
Obrońcy: Marian Spoida, Dariusz Cudny, Michał Dusik, Kazimierz Groński
Pomocnicy: Tomasz Magdziarz, Bolesław Gendera, Maciej Żurawski, Piotr Danielak
Napastnicy: Fryderyk Scherfke, Wawrzyniec Staliński

Meczem stulecia został wygrany 5:2 mecz z Wisłą, który dał Warciarzom mistrzostwo Polski w 1947 roku.

WSPÓLNY INTERES

Co łączy Wartę i Śląsk, oprócz poniedziałkowego meczu? Pewnie już wcześniej się domyśliliście. Mam na myśli trenera Piotra Tworka, który jednak zaliczył lepszy pobyt w Poznaniu niż we Wrocławiu. Szkoleniowcowi wystarczyły dwa sezony, by awansować z Wartą do ekstraklasy i zająć z nią piąte miejsce w roli beniaminka ligi. Następny sezon nie ułożył się po jego myśli, gdyż na czternaście meczów wygrał tylko jeden. Po porażce 0:2 z Lechią Gdańsk zarząd podziękował trenerowi za dwa lata współpracy.  

Piotr Tworek jako trener Warty Poznań:

• mecze: 84
• zwycięstwa: 36
• remisy: 15
• porażki: 33

W marcu 2022 roku Tworek objął stery Śląska Wrocław, który był bez zwycięstwa w rundzie wiosennej. Przygoda tego trenera trwała we Wrocławiu bardzo krótko i zostawił kibicom nieciekawe wspomnienia, ponieważ WKS był bliski scenariusza, którego nikt nie brał pod uwagę - spadku z ligi. To za jego kadencji Śląsk został zmiażdżony w Twierdzy Wrocław przez Termalicę Nieciecza i to za jego kadencji Śląsk w ostatniej minucie stracił zwycięstwo ze Stalą i zremisował 1:1. Całe szczęście Wojskowi się utrzymali, ale to nie polepszyło sytuacji Piotra Tworka, który został zwolniony po sezonie. 

Piotr Tworek jako trener Śląska Wrocław:

• mecze: 10
• zwycięstwa: 1
• remisy: 6
• porażki: 3

TRENER PRZYSZŁOŚCI

Jesienią 2021 roku, po zwolnieniu trenera Tworka nowym szkoleniowcem Warty został Dawid Szulczek. Wybór jest o tyle ciekawy, że w momencie podpisania umowy z klubem trener miał 31 lat. Trener Szulczek od pierwszego dnia, po dzień dzisiejszy ma status najmłodszego trenera w ekstraklasie. W momencie objęcia klubu, ten znajdował się na przedostatnim miejscu w tabeli, lecz trenerowi udało się wyciągnąć klub z kryzysu i skończyć sezon 2021/2022 na 11. miejscu. 

Na naszej stronie ukazała się sylwetka obecnego trenera Warty, która jest dostępna TUTAJ. 

Z CYKLU: ZNAJDŹ PIĘĆ RÓŻNIC

Warta była w centrum dosyć śmiesznego zbiegu okoliczności. Podczas okresu, gdy ekstraklasowicze prezentowali trykoty na nadchodzący sezon, okazało się, że wyjazdowe stroje Warty są identyczne, jak drugi komplet Zagłębia Lubin. 

Zagłębie i Warta będą miały identyczne koszulki wyjazdowe w tym sezonie xD pic.twitter.com/GntEHk5AcC

— Maciek Adam (@admacag) July 13, 2022

Warta, nazywana również pierwszą damą Wielkopolski jest obecnie najstarszym klubem w Poznaniu. Obecny rok jest 110. rocznicą założenia klubu, ale nie układa się po myśli fanów. Wierzono, że uda się powtórzyć sukces z sezonu 2020/2021, lecz na koniec edycji 2021/2022 Warciarze byli dopiero na jedenastej pozycji. Aktualnie klub znajduje się w strefie spadkowej, ale osoby związane z drużyną nie tracą wiary w utrzymanie, wciąż chcą namieszać w tabeli ekstraklasy i poczuć się jak w 1929 roku, gdy Warta była na szczycie. Mecz Śląsk Wrocław - Warta Poznań rozpocznie się w poniedziałek o godzinie 19:00.

Sukcesy Warty Poznań:

• Mistrz Polski (2 razy) – 1929, 1947
• Wicemistrz Polski (5 razy) – 1922, 1925, 1928, 1938, 1946
• Trzecie miejsce (7 razy) – 1921, 1923, 1926, 1927, 1932, 1935, 1936
• Półfinalista Pucharu Polski – 1926
• Mistrz Wielkopolski (11 razy) – 1913, 1914, 1920, 1921, 1922, 1923, 1924, 1925, 1926, 1946, 1947
• Wicemistrz Wielkopolski – 1919
• Miejsce w tabeli wszechczasów ekstraklasy: 29