Ujpest FC - uśpiony gigant (SYLWETKA)

Powstanie klubu miało miejsce jeszcze w XIX wieku. Ujpest był wówczas wsią graniczącą z Budapesztem, która została włączona w skład miasta w 1950 roku. To właśnie tam, 16 czerwca 1885 roku nauczyciel lokalnej szkoły Janos Goll założył Ujpest Torna Egylet (tłum. Nowopeszteńskie Towarzystwo Gimnastyczne). Na początku klub nie miał za wiele wspólnego z piłką nożną... w zasadzie to nic. Zajmowano się gimnastyką oraz szermierką. Sprawy nabrały nowego znaczenia, kiedy to w 1901 roku nowopowstały zespół Ujpest FC stał się sekcją piłkarską Ujpest Torna Egylet. Za barwy, które nie zmieniły się do dziś przyjęto fiolet i biel. Tak powstał przyszły gigant, który na następne lata zdominiował węgierskie boiska...

Pierwsza strona oficjalnego statutu klubu (źródło: ute1885.hu)

OD 110 LAT NA SZCZYCIE

Jako pierwszy mecz Ujpestu przyjmuje się ten, który miał miejsce 29 kwietnia 1900 roku. Wtedy to Ujpest FC jeszcze przed połączeniem się z klubem będącym dziełem Golli zmierzył się z III Keruleti TVE. Spotkanie zakończyło się remisem 1:1. 

W 1901 roku powstały węgierskie rozgrywki piłkarskie, co było idealną szansą Ujpestu nie tylko na regularną grę, ale także wypromowanie się w kraju. Początkowo był podział na I oraz II ligę. Fioletowo-biali rozpoczęli zmagania w tej drugiej, ale nie musieli długo czekać na występ w pierwszej klasie rozgrywkowej. Po czterech sezonach Ujpest awansował do I ligi, a zadebiutował w niej w 1905 roku. Po sześciu latach gry wśród najlepszych zespołów w kraju zespół z Ujpestu spadł do II ligi, ale po zdobyciu w niej tytułu mistrza w sezonie 1911/1912 powrócił do najwyższej klasy rozgrywkowej na Węgrzech i występuje w niej nieprzerwanie po dziś dzień. 

Ujpest FC - Śląsk Wrocław NA ŻYWO

ZŁOTA ERA I NAJLEPSI W EUROPIE

17 września 1922 roku Ujpest zyskał nowy dom. W tym dniu miało miejsce otwarcie stadionu zaprojektowanego przez Alfreda Hajosa. Inauguracyjny mecz na Megyeri uti odbył się pomiędzy Ujpestem i jego największym rywalem - Ferencvarosem. Gospodarze wygrali spotkanie 2:1, a te wydarzenie uznaje się za początek złotej ery fioletowo-białych. 

Kiedy w 1926 roku liga węgierska przestała być amatorską, zmieniono nazwę zespołu spod Budapesztu - Ujpest Torna Egylet stał się Ujpestem FC. Wtedy też klub z ligowego średniaka zaczął zajmować miejsca w czubie tabeli aż pierwszy raz sięgnął po mistrzostwo Węgier w sezonie 1929/1930. Nie było to jednak pierwsze trofeum Ujpestu, bowiem węgierski zespół 17 listopada 1929 roku wygrał międzynarodowy Puchar Mitropa, pokonując takie zespoły jak Sparta Praga czy Rapid Wiedeń.

Droga Ujpestu do wygranej Pucharu Mitropa:

• ćwierćfinał vs Sparta Praga: 6:1, 0:2
• półfinał vs Rapid Wiedeń: 2:1, 2:3, 3:1
• finał: vs Slavia Praga: 5:1, 2:2

Na kolejny międzynarodowy sukces Ujpest nie musiał długo czekać. W odpowiedzi na pierwsze mistrzostwa świata w Urugwaju w 1930 roku zorganizowano Puchar Narodów, w którym wzięło udział dziesięć drużyn, każda z innego kraju. Wśród nich oczywiście Ujpest FC. 6 czerwca 1930 roku podopieczni Lajosa Banyai pokonali w finale Slavię Praga 3:0, a wszystkie bramki zdobył Janos Koves. 

W latach 1931-1939 Ujpest zdobył cztery mistrzostwa kraju, cztery wicemistrzostwa i raz zakończył rozgrywki na trzecim miejscu. Zawodnicy Ujpestu: Gyorgy Szucs, Antal Szalay, Istvan Balogh I, Jeno Vincze i przyszła gwiazda węgierskiego futbolu Gyula Zsengeller pojechali na mundial w 1938 roku jako reprezentanci Węgier i zdobyli tytuł wicemistrza świata. W 1939 klub po raz drugi wygrał Puchar Mitropa.

Ujpest w Pucharze Mitropa 1939:

• ćwierćfinał vs Inter Mediolan: 1:2, 3:0
• półfinał vs OFK Belgrad: 2:4, 7:1
• finał vs Ferencvaros: 4:1, 2:2

W okresie wojennym klub miał zapewnione dobre warunki dzięki sponsorowi Gamma. Mimo wszystko w tym czasie Ujpest musiał obejść się bez trofeum. Natomiast od razu po zakończeniu wojny Fioletowi pod nową-starą nazwą Ujpest Torna Egylet zdobyli mistrzostwo ligi trzy razy pod rząd. 

KLUB W RĘKACH POLICJI

W 1950 roku Ujpest już z siedzibą w Budapeszcie został ogłoszony przez węgierski rząd oficjalnym klubem policyjnym i nadano mu nazwę Budapesti Dozsa, co przez kolejne lata było źródłem sporego konfliktu. W 1956 podczas powstania węgierskiego klub znowu stał się Ujpestem Torna Egylet, jednak po stłumieniu powstania rząd zabronił klubowi stosowania starej nazwy, przez co pozostawiono człon "Ujpest", a Torna Egylet zastąpiono "Dozsą", co nawiązywało do policji. 

Po 13 latach bez tytułu mistrza Węgier fioletowo-biali w końcu dopięli swego i przerwali złą passę. Kolejne lata ponownie obfitowały w sukcesy i ten okres można nazwać "Złota era vol 2". To między innymi dzięki zatrudnieniu na stanowisku trenera Lajosa Baroti, który wprowadził do zespołu styl skrajnie ofensywny. Efekt? Siedem mistrzostw Węgier z rzędu, a w trakcie tych mistrzowskich sezonów zdobyte równo 500 bramek. To przełożyło się na dobrą postawę na arenie międzynarodowej. W 1969 roku klub zagrał w finale Pucharu Miast Targowych, a w 1974 roku zagrał w półfinale Pucharu Mistrzów (dzisiejsza Liga Mistrzów). Ujpest dzięki temu pozyskał tysiące fanów nie tylko z Węgier. Zespół z Budapesztu został uznany za jedną z najlepszych europejskich drużyn po tym jak pokonał ówczesnego mistrza Anglii Leeds United (1969), mistrza Hiszpanii Valencię (1971), mistrza Szkocji Celtic Glasgow (1972) oraz Benfikę Lizbona (1973). 

Wraz z końcem lat 70. skończyło się regularne notowanie sukcesów przez Ujpest. Po zdobyciu mistrzostwa w 1979 Fioletowi znacznie obniżyli loty. Zaczęły się częste zmiany szkoleniowców, walki o utrzymanie i problemy finansowe. Policja przestała wspierać Ujpest. Klub zdobył jeszcze dwa tytuły mistrzowskie - w 1990 i 1998 roku.

1969 rok (źródło: ujpestfc.hu)

POLAK, WĘGIER - DWA BRATANKI

Podczas swojej prawie 140-letniej historii Ujpest odnotował też polskie epizody. W rundzie wstępnej Pucharu Zdobywców Pucharu w 1962 roku węgierski klub dwukrotnie mierzył się z Zagłębiem Sosnowiec. Domowe spotkanie gładko wygrał 5:0, natomiast na polskiej ziemi mecz zakończył się bezbramkowym remisem. 

Siedem lat później Fioletowi wrócili do Polski, tym razem do Warszawy na mecz z Legią. Ujpest wrócił do domu ze zwycięstwem 1:0, a trzy dni później w rewanżu Legioniści postawili się Węgrom i ostatecznie padł remis 2:2. 

Innym polskim akcentem jest zakontraktowanie Leo Beenhakkera, który w latach 2006-2009 był selekcjonerem biało-czerwonych. Holender prowadził Ujpest od lipca 2011 roku do października tego samego roku. Krótki okres pracy był spowodowany zmianą właściciela w klubie. 

DZIŚ MOŻNA JEDYNIE WSPOMINAĆ

Ujpest czeka już ćwierć wieku na kolejne mistrzostwo Węgier i nie zapowiada się, by w tym sezonie coś się miało zmienić. Zespół z Budapesztu zajmuje ostatnią bezpieczną lokatę w tabeli, a to tylko dzięki bilansowi bramkowemu. Mimo tego Węgrzy wciąż szanują ten klub. Zapytaliśmy byłego zawodnika Śląska Marka Tamasa o to, jakie znaczenie ma najbliższy rywal Śląska dla węgierskiej piłki i kibiców.

- Ujpest to historycznie duży klub na Węgrzech, który obecnie cierpi przez słabe wyniki, mimo to jest nadal dobrą drużyną. Jednak jeśli miałbym wybrać kto jest silniejszy, wybrałbym polską drużynę, ale w piłce nic nie jest pewne i w meczu wszystko może się wydarzyć

- powiedział Mark Tamas w rozmowie z nami.

Co tu się dziwić - Fioletowi są wiceliderem tabeli wszechczasów węgierskiej piłki. Warto także dodać, że Ujpest jest najstarszym istniejącym klubem z Węgier. 

Czy Fioletowych wciąż stać na to, by odnosić podobne sukcesy jak za czasów trenera Barotiego? W kraju - oczywiście. Ich ostatnim trofeum jest Puchar Węgier z sezonu 2020/2021, a zatem bez problemu stać ich na powrót do krajowej elity, wystarczy jedynie mądrze zarządzać klubem, podejmować słuszne decyzje, a dobrze, gdyby sprzyjała jeszcze fortuna. Jeśli chodzi o powrót na arenę międzynarodową to może być ciężej. Europejska piłka poczyniła ogromne postępy i trzeba mieć naprawdę utalentowanych piłkarzy i odpowiednie zaplecze finansowe, by znaleźć się wśród najlepszych na Starym Kontynencie. Kto wie, może ktoś obudzi giganta, który śpi od dekad. Wszystko jest możliwe, zwłaszcza w piłce. Zakończmy tą historię powiedzeniem "Forma jest chwilowa, klasa wieczna..."

Mecz Śląsk Wrocław - Ujpest FC rozpocznie się we wtorek 10 stycznia o godzinie 13:00 czasu polskiego.

Ujpest FC - sukcesy:

• mistrzostwo Węgier (20 razy): 1930, 1931, 1933, 1935, 1939, 1945, 1946, 1947, 1960, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1978, 1979, 1990, 1998
• Puchar Węgier (11 razy): 1969, 1970, 1975, 1982, 1983, 1987, 1992, 2002, 2014, 2018, 2021
• Superpuchar Węgier (3 razy): 1992, 2002, 2014
• Puchar Mitropa (2 razy): 1929, 1939
• Puchar Narodów: 1930
• miejsce w tabeli wszechczasów: 2