Jak przedstawiane są postaci kobiet w grach wideo?

Co jest nie tak z prezentowaniem kobiet w grach wideo?

„Mężczyźni mają lepszą orientację przestrzenną, sprawniejsze wyczucie kierunku i większą zdolność w czynnościach manualnych oraz grach niż kobiety”. Jest to stwierdzenie, które zostało potwierdzone w badaniach naukowych kilkadziesiąt lat temu i do dziś wielu uważa je za prawdziwe, twierdząc też że przyczyna tej nierówności jest czysto biologiczna. Ale co na ten temat mówi nauka? W dzisiejszym tekście porozmawiamy o pojęciu „zagrożenia stereotypem” i o tym, jak pomaga nam ono zrozumieć dysproporcje w wynikach kobiet i mężczyzn w niektórych czynnościach.

Kobiety grające w gry wideo

Często słyszy się argument, że kobiety nie lubią gier cyfrowych, a szczególnie nie lubią gier wymagających rywalizacji (jak choćby gry hazardowe, ze szczególnym uwzględnieniem karcianych dostępnych w spin city kasyno) i przemocy. Ma to lepiej uzasadnić masową obecność mężczyzn na amatorskich i profesjonalnych imprezach poświęconych rywalizacji w grach, na przykład e-sportowych. Ale czy to prawda?

Według badań przeprowadzonych przez Entertainment Software Association od 2008 roku kobiety stanowią co najmniej 40% społeczeństwa grającego w gry cyfrowe w Stanach Zjednoczonych. Inne kraje również raportują podobny odsetek obecności kobiet w tych grach, od 40% do 49%.

Jednak w scenariuszu zawodowym dysproporcja w liczbie mężczyzn i kobiet jest ogromna. Pojawia się zatem argument, że kobiety nie byłyby tak dobre w grach rywalizacyjnych i dlatego nie osiągnęłyby czołowych stanowisk. To i inne idee zaczęły tworzyć stereotyp płci żeńskiej, co stawia je w gorszej pozycji w grach i innych zajęciach niż mężczyźni.

Przez długi czas istniało nawet biologiczne uzasadnienie tej niższości. Badania wykazały, że mężczyźni rzeczywiście lepiej radzili sobie w testach orientacji przestrzennej i innych umiejętności matematycznych, co doprowadziło do wniosku, że kobiety nie będą miały dobrej orientacji przestrzennej ani dobrego wyczucia kierunku, a także nie będą miały umiejętności matematycznych.

W tamtym czasie naukowcy uważali, że za tę nierówność wyników odpowiada różnica w mózgach mężczyzn i kobiet. To uzasadnienie okazało się tak skuteczne, że do dziś niezliczona liczba osób uważa, że kobiety nie są „dobre” w orientacji przestrzennej, naukach ścisłych, a nawet grach, ze względu na wrodzoną i niezmienną różnicę biologiczną. Ten stereotyp — że kobiety są w niektórych czynnościach mniej zdolne od mężczyzn — nabrał naukowego charakteru i stał się niemal nie do obalenia.

Postaci kobiet w grach wideo

Kwestią, która zyskuje coraz większe znaczenie w świecie gier, jest przedstawianie kobiet w roli bohaterek lub postaci kluczowych dla ogólnej fabuły. Nie jest to temat nowy ani aktualny, ponieważ istnieje od wielu lat, ale dopiero niedawno pojawił się w grach wideo na poważnie.

Ciekawe jest na przykład uświadomienie sobie, że gry firm takich jak Sony i Microsoft mają obecnie znacznie więcej kobiecych bohaterek niż Nintendo. Myśląc o popularnych tytułach na przestrzeni ostatnich kilku, czy kilkunastu lat, mamy na przykład: w Sony —Aloy  i  Ellie, natomiast Microsoft ma  Cortanę  i Kait, obie firmy dzielą się także postacią Lary Croft.

Tymczasem najnowszym dziełem Nintendo z kobietą w roli bohatera jest Metroid, ale jeśli się nad tym zastanowić, flagowe tytuły tego producenta to nadal mężczyźni (Mario i Link) — tutaj można też wspomnieć o Bayonetcie, choć nie jest ona dostępna wyłącznie na konsolach Nintendo.

Wróćmy na moment do XX wieku — Sega miała już zwyczaj wypuszczania gier z kobietą, którą można było wybrać na główną bohaterkę, co widać w grach takich jak:

• Alien Storm,
• Streets of Rage,
• Golden Axe.

Ale tak naprawdę, korzystając z tej podróży w czasie, warto wspomnieć, że przez lata postaci kobiece były postrzegane jedynie jako „coś dla męskich oczu” — wystarczy po prostu spojrzeć na ubrania wielu z nich (zwłaszcza pierwszych wersji Lary Croft), aby to zrozumieć.

Choć wiele bohaterek nadal ubiera się przesadnie seksownie, jak ma to miejsce w przypadku samej Bayonetty, daleko im do zwykłej męskiego fetyszyzacji. Inne postaci, takie jak wojowniczki w Mortal Kombat, również przeszły kilka zmian wizualnych, wymieniając swoje seksowne kostiumy na inne, bardziej odpowiadające uniwersum, w którym istnieją.

Niewątpliwym plusem jest jednak bieżąca tendencja do przedstawiania postaci kobiecych jako silnych charakterów, zdecydowanych i godnych zaufania. Najbardziej oczywiste przykłady z ostatnich lat to na przykład Aloy z gry Horizon: Zero Dawn firmy Sony — to bardzo konkretna, pomysłowa i kompetentna wojowniczka, która śmiało stawia czoła licznym problemów, jakie napotyka na swej drodze.

Inny godny uwagi przykład to choćby Ellie z serii gier The Last of Us. Tutaj mamy do czynienia z pozornie przeciętną kobietą, może nawet słabą — ale tymczasem, stając w obliczu problemów, Ellie przechodzi niezwykłą przemianą, ujawniając w sobie nie tylko silny charakter, ale też wielowarstwową, skomplikowaną osobowość, która bez problemu jest w stanie poradzić sobie ze wszystkimi trudnościami, jakie rzeczywistość stawia na jej drodze.

A Sadie Adler z Red Dead Redemption 2? W początkowych etapach gry jest ona typową ofiarą przemocy i brutalności, ale zamiast się załamać, okazuje się, że jest kobietą o wiele twardszą i bardziej zdecydowaną od swoich prześladowców.